Isyarat Selamat

Salman Masalha

Isyarat Selamat

Sekian lama Amir tidak pernah ketawa sekeras itu, dan sudah tentulah selama ini dia tidak pernah tertawa sebegitu pada ketika mendengar satu pengumuman dari Komander Dalam Negeri.

Dengan pasukannya yang bersiaga di seluruh perbatasan, dia telah belajar dengan darah dagingnya sendiri, darah daging negara ini, akan makna pengalaman hidup Yahudi. Lagi hebat dia menyeksanya, lagi tinggi berahi yang dialami dan pecah di dalam keheningan itu suara jerih kenikmatan.
Apabila Nurit Tzur menelefon Amir untuk bertanya khabar di dalam “zaman yang gila ini,” seperti yang diistilahkan oleh Nurit sendiri, seperti ada nada kelucuan pada suaranya, walaupun tidaklah dapat menyembunyikan ketakutan yang dialaminya. “Jangan lupa untuk membawa topeng kamu,” dia memberi ingatan lagi kepada Amir sebelum meletakkan gagang.

Dia bertemu dengan Nurit Tzur—Nushnush nama panggilannya di kalangan teman-teman—beberapa tahun dahulu. Pada ketika itu, masa yang terkenal dengan kebangkitan rakyat Palestin di kawasan yang diduduki, Nurit Tzur tinggal tidak jauh dari apartmennya di pinggir Bandar Jerusalam.

Suatu hari Amir pergi ke kafe yang biasa dikunjungi di kawasan kejiranannya, sama ada untuk bertemu teman-temannya atau hanya sekadar melibatkan diri dalam sejenis lagi sesi antropologi iaitu memerhati pelanggan-pelanggan yang datang. Dari kejauhan, tika dia masih berjalan di lorong dan tika dia melangkah masuk melalui pintu pagar hadapan ke dalam taman kafe, dia menyedari seorang perempuan telah turut serta duduk meja itu. Nyaring tawanya dapat didengar dalam jarak yang agak jauh dan dia kelihatan seperti tengah duduk bersama-sama dengan teman-teman lama. Dia menarik sebuah kerusi dari meja yang lain dan duduk di sebelah perempuan itu di sudut meja yang kosong.

Salah seorang pemuda di situ—Shimon atau Nir, dia tidak begitu ingat—tanpa berlengah memperkenalkan dirinya kepada perempuan di sebelahnya itu: “Amir, Nurit,” ujar temannya, kemudian menyambung dengan penuh semangat topik perbincangan mereka. Tidak lama selepas itu pertengkaran hujah mula mengendur dan perbualan diteruskan dengan nada yang lebih tenang.

Tanpa menyedari bahawa dia akan melangkah ke dalam sebuah perangkap, Nurit beralih kepadanya dan bertanya: “Saya tahu nama kamu Amir. Tapi, Amir apa?”

Shimon yang mempunyai telinga yang begitu peka dengan suasana sekeliling cepat sekali memberitahunya, Amir Sepupu,” mereka yang lain tertawa. Shimon sememangnya sentiasa mempunyai sindiran seperti itu setiap kali mendengar soalan-soalan berkaitan dengan “orang utara” itu. Dia menggelar Amir sebagai “orang utara” yang datang nun dari jauh dan menetap di kota suci ini.

“Sepupu?”

Nurit kehairanan sambil memuncungkan sedikit bibirnya.

“Bukan Sepupu. Seorang sepupu, salah seorang sepupu Semitik kita,”

Itzik membetulkan, dengan cepat sekali menghapuskan kekeliruan yang disebabkan oleh Shimon.

“Ah, sekarang saya faham,”

Nurit mengikik senang, tawanya bergulir dari telinga ke telinga.

Seketika kemudian, ketika semua orang berdiri di kaki lima sebelum masing-masing bersurai, Nurit dapat merasa bahawa nampaknya dia juga melawan arus. Dia meninggalkan Tel Aviv dan datang untuk menetap di Jerusalam. “Kedaerahan Jerusalam—saya rasa saya serasi dengannya,” kata Nurit, menjelaskan mengapa dia berpindah dari sebuah metropolis yang bergaya ke kota tersebut.

“Kedaerahan adalah sesuatu yang relatif,” kata Amir, seolah-olah dia begitu mengetahui sesuatu tentang daerah itu.

“Sana. Di sana, di sebelah kawasan kejiranan itu, di sanalah saya tinggal,” terang Nurit, sambil menunjuk ke tempat itu ketika mereka yang lain mula mengucapkan selamat malam. Tangannya yang menunjuk itu seolah-olah sedang membelai pucuk pohon-pohon yang bergoyang di kejauhan dipupuk bayu Jerusalam.

**

Pada masa itu kata intifada telah mula menyerap masuk ke dalam bahasa Hebrew. Pada mulanya, media hanya membincangkan tentang kekacauan yang berlaku, seolah-olah tidak ada penghabisannnya dan kelihatan juga ketenangan tidak akan kembali muncul di tengah-tengah daerah yang telah diduduki itu, orang-orang media mula menggunakan perkataan ‘kebangkitan’ di dalam bahasa Hebrew. Bagaimanapun, pembela-pembela bahasa Hebrew cepat sekali mengecam penggunaan istilah itu, yang sebenarnya merupakan kata terbitan dari kata akar yang serupa bagi dua istilah yang lebih menarik dan agak condong ke sayap-kanan. Dua istilah itu boleh sama ada merujuk kepada perang untuk kemerdekaan dan penentangan atau kebangkitan semula bangsa Yahudi. Mereka tidak mahu penggunaan istilah itu di dalam konteks tersebut akan merosakkan pemikiran anak muda terhadap makna asalnya di dalam bahasa Hebrew. Akibatnya, istilah Arab itu beransur-ansur menyelinap masuk dan menetap dengan selamat di bawah khemah bahasa Hebrew.

Seorang pengulas dalam hal ehwal negara-negara Arab telah mengambil lebih satu langkah ke hadapan. Dia begitu mahir dalam tradisi Arab yang biasanya terpisah dari pengalaman Arab yang sebenar. Dia dengan bersusah payah telah menyelongkar kamus-kamus dan satu hari dengan senyuman sarkastik sampai ke telinga, dia membawa penemuan yang mengarut itu untuk para penonton. Dengan memandang terus ke arah kamera, dia membuka mulutnya dan terus berubah menjadi seorang pakar bahasa Arab yang seolah-olah telah menemui khazanah yang hebat: “Makna asal bagi perkataan intifada di dalam bahasa Arab ialah: orgasme seekor unta,” jelas pengulas yang hiper-aktif itu.

Beberapa hari kemudian, di meja yang biasa di kafe itu, Nir beralih ke arahnya dan menanyakan pandangannya tentang ‘scoop’ linguistik yang dibuat oleh pengulas itu. Bagaimanapun, Amir dengan gerakan tangannya yang tipikal, meremehkan pengulas itu dan penemuannya sebagai sesuatu yang benar-benar bodoh. Dengan menambah bahawa dia ragu adakah wujud seorang Arab yang hidup di dunia ini mengetahui maklumat itu, atau mengambil hal itu dengan serius. “Orang Arab hari ini,” kata Amir, “hampir tidak mengetahui bagaimana untuk membaca kamus-kamus sebegitu yang tidak lebih hanyalah ibarat tanah terbiar tempat pakar-pakar budaya Arab yang amatur meragut.”

Semasa tawa mereka pecah berderai disebabkan oleh perbincangan yang menarik berkitar tentang makna hidup dan kemudian ke hal-hal yang berat seperti orgasme binatang, pada ketika itulah Amir belajar sesuatu tentang orgasme penyu laut di Galapagos. Bahkan, Nir baru sahaja menceritakan dengan penuh semangat tentang apa yang dia lihat di pulau-pulau yang jauh itu.

“Sepatutnya di situlah mereka seharusnya mendirikan negara Yahudi,” kata Nir, cuba untuk menyimbah minyak ke dalam api perdebatan yang telah mula menguncup.

“Jika begitu siapa yang akan menjalankan kerja-kerja pembinaan bangunan di sana, siapakah yang akan membangunkan tanah di situ?”

Itzik melontar persoalan.

“Kita akan bawa bersama kita orang-orang Arab seperti Amir dan teman-temannya ke sana,” kata Nir, lalu menambah: “Dan kemudian, barangkali semuanya akan bermula dari kosong kembali,” dia membuat rumusan pada pengalaman Zionis. Lebih dari hal yang lain yang disukainya di Galapagos, Nir amat menikmati teriakan suara penyu-penyu yang sedang mengawan yang memenuhi landskap primitif itu. Nir suka bercakap tentang seks dan tentang orgasme. Dia sering berkata, separuh serius: “Politik adalah sesuatu di mana manusia terlibat di dalamnya, manakala seks adalah sesuatu yang mana manusia bercakap tentangnya.”

“Bagaimana kamu membezakan antara penyu jantan dan penyu betina?”

Amir bertanya kepada Nir.

“Cari aku punya,” jawab Nir, dan menambah dengan nada mencabar:”Dan apa pandangan para petani dan kanak-kanak yang tinggal di hutan dalam hal ini?”

Amir tidak tahan dengan nada suara Nir yang mengejek itu dan membalas kembali, dalam derai tawa mereka yang lain yang berada di sekeliling meja: “Pergilah pada penyu itu, kamu pemalas; hormatilah cara penyu itu dan jadilah cerdik sedikit.”

Nurit, yang telah mula untuk duduk bersama di meja ini dengan mereka yang telah biasa, memberi respons pada isu yang sedang hangat ini. Dia menambah dimensi baru apabila dia bertanya dengan sekuntum senyuman: “Adakah penyu betina juga melakukan orgasme pura-pura?”

Tahun berganti dengan pantas, jelas sekali ini dicepatkan lagi dengan rutin yang ditempuhi, fikir Amir ketika dia menghirup kopi dan menyedut asap rokok yang masuk ke paru-parunya kemudian keluar ke udara terbuka. Ketenangan belum lagi kembali muncul di tanah ini, kerana sebenarnya ia memang tidak pernah wujud pun. Dan untuk semua itu bertambah pula dengan ancaman yang lain, tanda-tanda yang kamu dapat nampak di mana sahaja kamu lihat. Haversack dan beg yang disangkut di belakang kerusi turut ditambah dengan aksessori yang lain, sebuah kotak kadbod digantung pada tali plastik hitam.

Ketakutan terhadap apa yang akan mungkin terjadi kali ini lain dari jangka masa dahulu. Ancaman Saddam Hussein untuk memusnahkan separuh daripada Israel jika negaranya diserang mula tersebar. Tidak ada sesiapa yang tahu apa lagi kejutan yang akan dibuat oleh lelaki dari Baghdad itu yang telah membunuh ribuan rakyatnya sendiri dengan gas beracun. Di Israel, tindakan berjaga-jaga yang diambil ialah dengan mengedarkan topeng ABC—atomic, biological, chemical—kepada semua penduduk. Mereka juga turut dinasihatkan supaya membeli pita pelekat untuk menampal tingkap-tingkap mereka sebagai langkah awal jika Saddam melancarkan masalah tersebut.

Amir kurang selesa dengan keadaan histeria yang berlaku di sekelilingnya tetapi dia terpaksa kerana kawan-kawannya agak menekannya untuk dia melaporkan diri di pusat pengedaran topeng dan mengambil satu untuk dirinya. Dengan agak berat hati dia pergi ke pusat pengedaran tersebut, mendengar penjelasan pendek dari seorang askar perempuan yang muda dan dia juga menerima satu karton kadbod dengan tali plastik hitam. Apabila dia sampai di rumah dia menyimpan karton itu di dalam almari dan langsung tidak mencuba untuk membuka dan melihat apa yang ada di dalamnya.

Dalam keadaan yang semakin tegang dan serangan dari Iraq kelihatan begitu dekat sekali, masyarakat di minta untuk membawa kotak-kotak kadbod itu di mana sahaja mereka pergi. Di bandar kelihatan orang-orang berjalan dengan kotak kadbod yang disandang di bahu mereka. Di banyak hentian bas kelihatan dipenuhi dengan orang-orang yang membawa topeng bersama mereka sama ada dalam perjalanan ke tempat kerja atau untuk pulang ke rumah mereka. Segelintirnya cuba menyembunyikan topeng-topeng mereka di dalam beg-beg plastik dari kedai runcit dan ada juga, terutama sekali anak-anak gadis, yang mewarnakan kotak-kotak itu dengan warna yang terang atau melukis bunga padanya.

**

Seperti suatu malam yang dipinjam dari sebuah ceritera, malam pun berlabuh di Jerusalam. Perang menggila di Iraq dan peluru-peluru berpandu menyerang beberapa tempat di Israel. “Kenapa saya teringat tentang Shimon sekarang, betul-betul pada waktu ini?”

Amir bertanya kepada dirinya dan dia tidak mempunyai jawapan yang memuaskan. Tahun-tahun yang telah berlalu, membuatkan dia merasa semakin tenggelam di dalam keterasingan. Dia selalu merasakan seolah-olah ada libasan tongkat sakti yang memisahkan dirinya daripada ruang dan waktu ini lalu membuatkan dirinya terapung-apung di dunia yang lain. Fikiran-fikiran yang mengganggu datang kepadanya, menghapuskan batas ruang dan waktu itu.

“Apa yang kamu sedang fikirkan?” tanya Nurit. Satu percubaan untuk membuatkan dia berbicara dan cuba untuk menimbulkan reaksi menawan daripadanya dalam situasi seperti ini.

“Tiada apa,” dia membisik ke telinga Nurit, cuba untuk tidak mendedahkan emosinya dan cuba untuk menutupnya ketika itu. Kemudian dia memberi kata-kata semangat: “Aku berfikir tentang kamu, tentang kita.”

“Dan mungkin aku mahu membalas dendam pada si gadis Palestin itu yang tidak mahu menundukkan Shimon. Manakala, Shimon pula dari satu segi tidak mampu untuk lepas dari perasaan bersalah dalam soal meniduri perempuan Palestin, tetapi dari satu segi yang lain selalu mengeluh tentang bagaimana mereka tidak dapat meniduri perempuan Palestin” –fikiran ini berlegar di dalam mindanya. Shimon pernah mengaku padanya bahawa semasa perang pertama di Lebanon bagaimana dia tidak dapat membalas cubaan Souad untuk berbaik dengannya. Souad merupakan anak seorang tokoh yang dikenali di Palestin. “Apabila IDF meniduri perempuan-perempuan Palestin di Lebanon, manakala aku pula tidak boleh meniduri perempuan Palestin yang lain,” dia menceritakan hal yang mengejutkan Amir itu.

“Mungkin juga aku terfikir tentang Shimon sekarang ini kerana aku sedang berada di atas katil Nurit Tzur, dan dia adalah anak kepada Michael Tzur, seorang pegawai tinggi Israel?” Fikiran itu terus menganggunya sementara tangannya membelai belakang Nurit, perlahan menuruni cerun pinggulnya dan dengan susah payah akhirnya menetap di sebuah bukit kecil itu, seperti seseorang yang cuba mengukur bukit pasir di kaki langit. “Bagaimana pula dengan rasa bersalahku?”

Amir terus menyeksa dirinya sendiri.

Dia memeriksa tubuh mulus Nurit ketika tangannya beristirehat di atas payudaranya. Putingnya yang suam itu menggeletek tapak tangannya. Dia melihat mata putih Nurit yang mengingatkannya pada tompok-tompok putih murni di atas puncak gunung di utara. Dengan gelojoh dia menghisap air kehidupan dari mulut Nurit ibarat air itu dari Lautan Galilee dan dia seolah-olah seperti dapat menurunkan tahap kegalauan yang sedang menyeliputi tanah ini. Tangannya mengelongsor menuruni cerun belakang Nurit seperti seekor burung yang sedang terbang, berputar dan meluncur di atas udara segar yang datang dari padang-padang rumput yang hijau, kemudian hinggap di pinggiran pinggulnya dalam usaha untuk menuju ke dataran rata di sekitar pusatnya. Nun, di kejauhan tubir katil, kaki Nurit menjadi tegang seperti spring yang diregangkan ketika Amir menusuk masuk ke dalam kawasan lubang benam di Laut Mati.

Seluruh kawasan tanah ini terbentang di hadapannya ketika ini, fikir Amir. Dia hanya perlu meregangkan tangan untuk menyentuhnya, untuk mengusapnya selama mana dia mahu, untuk mendudukinya, untuk membebaskannya inci demi inci tanpa penentangan. Di sini Nurit begitu dekat, dia dapat melihat matanya yang biru, rambutnya yang berwarna emas itu mengurai di bahunya, dan sekarang semua pintu pagar Nurit terbuka untuknya. Begitulah dia di sini, begitu dekat tetapi amat jauh.

**

Tanah ini sentiasa mengagumkan, fikir Amir sendiri. Fikiran tersebut akan muncul walaupun tanpa sebab yang tertentu terutama sekali ketika dia menempuh malam yang panjang bersama Nurit Tzur, di mana di atas katilnya sekarang Amir mendapati dirinya sedang berbaring, keduanya terdedah pada diri masing-masing. Dia tidak menghilangkan dahaganya di mata air Nurit atau mengenyangkan perutnya dengan buah dari Pohon Pengetahuan yang tubuh di dada Nurit, tetapi dia mendapati dirinya sedang menebus kembali tanah itu inci demi inci, dan kelihatannya dia akan mengenali diri Nurit selama-lamanya.

Di luar, sunyi menyelubungi malam. Sepi melindungi rumah itu yang berada di kawasan desa yang damai. Hanya bunyi hela nafas dan suara mengerang dalam susunan not yang baru, terbit dari bilik yang telah dikuncinya atas nasihat dari Komander Dalam Negeri itu. Ketika Amir sedang tenggelam di dalam sebuah perang pembebasan, tiba-tiba raungan alunan tinggi rendah siren kedengaran, beralun-alun tinggi dan rendah.

Nurit begitu terkejut dengan kemungkinan berlakunya perang sehingga apabila dia mendengar siren itu berbunyi dengan cepat sekali dia menolak Amir yang sedang melakukan aksi pembebasan untuk kali yang penghabisan dan ini menyebabkan perang Amir itu terhenti. Dia melompat dari katil dan bergegas mengambil topeng ABC dan memaksa Amir untuk memakainya juga. Sebagai satu tindakan untuk sama-sama berkongsi nasib dengan Nurit, Amir memakai topeng itu.

Topeng itu mengubah dirinya, fikir Amir. Matanya mengikuti Nurit ketika dia berjalan untuk menghidupkan televisyen. Sekelip mata mereka berdua kelihatan seperti dua ekor makhluk dari angkasa lepas yang telah mendarat di sebuah planet yang asing, planet yang sedang menderita.

Tidak berapa lama kemudian terdengar isyarat selamat dan mereka berdua cepat-cepat menanggalkan topeng masing-masing dan keduanya bernafas dengan tenang. Walaupun terdapat isyarat semuanya selamat, tetapi Amir tetap dapat melihat kekhuatiran di wajah Nurit.

“Jika Tuhan menghalang sesuatu yang buruk daripada berlaku di negara ini, adakah kau akan menjaga aku?” Nurit bertanya dengan nada berjenaka yang sebenarnya menampakkan lagi keresahannya..

“Menjaga kamu dari apa? Dari siapa?” Amir memberi jawapan dengan sebuah pertanyaan.

“Nuuuu—kamu tahu. Kamu hanya berpura-pura tidak faham,” dia merayu seolah-olah Amir mempunyai jawapannya.

Dalam percubaan untuk mengalihkan perbualan ini ke hal yang lain, supaya tidak ada konflik yang berlaku semasa mereka bersama, Amir tiba-tiba memberitahu: “Sabbath akan membuat kamu selamat, Nushnush.”

Dia tidak ketawa dan dengan agak terkesan dia berkata: “Maafkan saya, Apa yang kamu kata?”

“Aku hanya bergurau,” jawab Amir, ketika mereka duduk di situ saling memeluk dan merenung ke arah skrin televisyen, melihat siaran langsung.

“Terdapat serangan di Kawasan Tengah. Tidak ada sebarang kecederaan,” lapor Jurucakap bagi Kawasan Tengah secara langsung. Apabila mereka mendengar kata-kata yang menyakinkan itu, keduanya melihat muka masing-masing dan tiba-tiba tawa pun pecah sehingga mata mereka dipenuhi air mata dan bau getah yang pelik menusuk hidung mereka.
***

Diterjemah dari bahasa Inggeris oleh Ikram Hamid


***
For English, press here
For Hebrew, press here


L’honneur sacré des Arabes

Salman Masalha
L’honneur sacré des Arabes

Samedi 7 Février 2010, une manifestation contre la violence envers les femmes dans la société arabe a eu lieu à Nazareth, à l’initiative du Comité de la Haute surveillance Arabe.

Ce n’est pas tous les jours que les femmes arabes gagnent du renfort venant de tout le spectre de la politique arabe en Israël. L’encre sur les affiches réalisées dans le cortège était à peine sèche, lorsque les rapports publient qu’une autre femme a été tuée.

Certains disent que les « crimes d’honneur de la famille » dans la société arabe sont une autre variante de la violence envers les femmes. Toutefois, il est impossible d’ignorer le fait que tandis que dans d’autres sociétés les meurtriers sont les maris ou même les amants qui commettent les assassinats dans un contexte bêtement appelé « romantique », dans la société arabe ces crimes sont commis par des frères, des pères ainsi que des cousins. Les intellectuels arabes qui se détournent de la responsabilité en égalant les deux phénomènes, tombent dans le piège qui les situent dans un coin sombre : stipulant une équivalence entre les deux phénomènes qui oblige à expliquer ce qui est « romantique » dans l’assassinat d’une femme par son frère, son père ou certains de ses autres parents mâles.

Afin de comprendre l’origine du problème, il suffit de lire un article de Cheikh Kamal Khatib, chef adjoint du Mouvement islamique en Israël, écrit en janvier 2007. Cet article s’inspire de la norme qui prévaut à de nombreux niveaux de la société arabe, dans toutes les communautés (musulmanes, druzes et même chrétiennes à un degré moindre). Khatib s’en prends violemment à la demande de défense des droits de la femme et le compare à des complots colonialistes.

Les remarques de Khatib interviennent en réponse à un article écrit par l’avocate Samar Khamis du centre juridique Adalah pour les droits des minorités en Israël. Elle parle de l’oppression de la femme arabe et donne comme exemple les mariages forcés et la sanctification de la virginité. « L’appel à la révocation du caractère sacré de la virginité », écrit Khatib, « équivaut aux coups de poignards et attaque grossièrement notre religion, notre morale et notre saint des saints nationaux. » Ce qui irrite Khatib plus que tout, c’est l’existence de l’Aswat (voix) de l’Organisation des femmes arabes gay : « Quels services ces femmes apportent-elles en dehors de la corruption, de la destruction et de l’abandon de la moralité, de l’image et de l’identité de notre peuple ? », questionne Khatib dans son article.

La perception que tous les fardeaux de « l’honneur arabe » reposent sur les épaules des femmes tire sa force de la structure tribale, qui est le principal obstacle au développement de la société. Les racines du problème résident, d’une part, en l’absence totale de compréhension de l’essence de la masculinité, et d’autre part, dans le fait que les hommes arabes vivent dans un état d’oppression religieuse, sociale et politique. L’homme arabe abattu a grandi dans une structure tribale oppressive dans laquelle il cherche le maillon le plus faible afin de le battre, de l’étouffer et même de l’assassiner. De cette façon, il soulage sa frustration en déchargeant son « honneur personnel perdu » sur les épaules de la femme.

Le sens profond de cette nouvelle perspective est que c’est l’homme arabe lui-même et personne d’autre qui se prive de son honneur personnel. Comme il est, par ailleurs, privé de son honneur social, culturel et politique, d’une manière détournée et aussi lâche, il trouve un substitut pour démontrer son honneur masculin. Il s’agit d’une façon extrêmement basse de démontrer sa supériorité envers la femme arabe.

Afin d’apporter un changement, il faut une révolution de consciences, dont le but sera de libérer l’homme arabe de l’oppression dans laquelle il est plongé. L’éducation, tant à la maison qu’à l’école, doit transmettre la perception que l’honneur découle de l’individu lui-même. L’honneur personnel de l’individu est exclusivement lié au propre de l’individu et aucune autre personne n’a rien à voir avec cet honneur. C’est cette perception déformée de l’honneur masculin qui détruit la société arabe et ces questions nécessitent une discussion approfondie et courageuse.

J’ai eu l’honneur de compter parmi mes meilleurs amis des lesbiennes arabes. Je peux dire que la contribution que ces femmes apportent à la société est beaucoup plus grande que celle de beaucoup d’hommes arabes, dont l’ensemble de la masculinité se résume à rehausser leur poitrine et faire pousser leur moustache.

***

Traduit par Sérine Akar

For Hebrew, press here